Kruisbes
Kruisbes is een stevige, sappige bes met een frisse zuurgraad en een herkenbare, licht kruidige fruitigheid. Je gebruikt kruisbes zowel onrijp als rijp: onrijp vooral in compote en gelei met een scherpere toon, rijp juist in desserts, gebak en jam waar de smaak zachter en ronder wordt.
Latijnse naam: Ribes uva-crispa
Herkomst: Europa, Noordwest-Afrika en West-Azië
Plantfamilie: Grossulariaceae (ribesfamilie)
Hoogte: 1–1,5 m
Bloeiperiode: april–mei
Levensduur: meerjarig
Beschrijving
De kruisbes groeit aan een compacte, vaak stekelige struik en vormt ronde tot ovale bessen met een opvallend doorschijnende schil. Afhankelijk van het ras zijn ze groen, geel, rood of paars, soms met fijne haartjes. Het vruchtvlees is stevig en sappig, met kleine pitjes. De bes heeft van nature veel zuren en pectine, waardoor hij zich goed leent voor gelei en jam. In vergelijking met andere zomerbessen is de kruisbes minder teer en blijft hij tijdens verhitting vaak mooier heel.
In de keuken
Kruisbessen smaken friszuur en fruitig, met een lichte kruidigheid. Ze passen goed bij vanille, vlierbloesem, citroen en romige ingrediënten zoals yoghurt, custard en slagroom. In compote kun je kruisbessen kort laten pruttelen met wat suiker tot ze net openbarsten; dan krijg je een mooie balans tussen zuur en zoet. Door hun pectine zijn ze uitstekend voor gelei en jam, eventueel gemengd met zoeter fruit zoals aardbei of framboos. Ook in hartige bereidingen kunnen kruisbessen verrassend werken, bijvoorbeeld als frisse chutney bij vette vis of bij gevogelte, waar het zuurtje het gerecht optilt.
Bewaren & bereiding
Bewaar kruisbessen ongewassen in de koelkast; ze blijven doorgaans langer stevig dan veel andere bessen. Spoel ze pas vlak voor gebruik en laat ze goed uitlekken. Voor bereidingen verwijder je meestal de steeltjes en het bloesemrestje door beide uiteinden weg te knippen. Onrijpe kruisbessen zijn steviger en zuurder en ideaal voor compote en gelei; rijpe kruisbessen zijn zachter en zoeter en lekker om zo te eten of in desserts. Invriezen kan prima: vries ze los aan op een schaal en bewaar ze daarna luchtdicht, zodat je ze makkelijk per portie kunt gebruiken.